achtergrond


INTERACTIEF KUNSTWERK OP NOORDERZON FESTIVAL

ACTION>REACTION ALS SYMBOOL

VOOR ONZE ON-DEMANDCULTUUR

Op het Noorderzonfestival in het Noorderplantsoen is bij ingang noord de interactieve lichtsculptuur Action>Reaction van de Groninger kunstenaar Sjimmie Veenhuis (Emmeloord, 1984) te zien. Op verzoek van het Centrum Beeldende Kunst Groningen (CBK) en Platform GRAS maakte Veenhuis deze installatie van duizend verlichte schakelknoppen waarmee je zelf je eigen kunstwerk kunt creëren. Met dit werk won Veenhuis de jaarlijkse opdracht van het CBK en Platform GRAS, die jonge veelbelovende kunstenaars in staat stelt zich voor een groot publiek te presenteren…

De bedoeling van Action>Reaction is dat de festivalbezoeker zelf de schakelknoppen aan- en uitzet. Hierdoor ontstaan bijzondere lichtpatronen, die bij iedere keuze van vorm veranderen. Je weet nooit wat er gebeurt. Zo kun je niet alleen een eigen kunstwerk maken, maar ook dat van een ander veranderen. “Hiermee draai ik de verhouding tussen mij als kunstenaar en de bezoeker op een speelse manier om,” vertelt Veenhuis. “Die omkering is het resultaat van de opdrachtomschrijving die ik kreeg.”

LASTIG

“In de omschrijving stond dat het werk interactief moest zijn. Dat vond ik aanvankelijk best een lastig gegeven. Uiteindelijk kreeg ik het idee om een aan- en uitschakelaar te gebruiken als symbool voor interactie. Door de knoppen niet zoals gebruikelijk te laten verwijzen naar de aan- en uitfunctie van een apparaat, verwijzen de knoppen alleen naar hun eigen functie. Ze zetten als het ware niks anders aan of uit dan zichzelf. En met die keuze ontstond in één beweging de omkering van mij als maker en de kijker. Dat idee maakte me erg enthousiast.”

CONTROLE-FREAK

Veenhuis gebruikt in zijn werk vaak alledaagse materialen die hij zo herkenbaar mogelijk toepast en in een vorm giet waardoor ze een nieuwe betekenis krijgen. Eerder deed hij dat bijvoorbeeld met oude videobanden. Voor het interactieve gedeelte van Action>Reaction presenteerde de kunstenaar een schetsontwerp en een prototype om de beoordelingscommissie te overtuigen. Daarbij kon hij voor het eerst “groter denken”, zoals hij het zelf noemt. “Normaal gesproken is mijn eigen expertise het kader waarbinnen mijn werk zich ontwikkelt, maar het budget voor deze opdracht stelde mij voor het eerst in staat om dat kader te verbreden en ook gebruik te maken van andermans expertise. Dat was voor mij volledig nieuw terrein. Het blijft natuurlijk mijn werk, maar Action>Reaction bevat essentiële onderdelen qua software en elektrotechniek die ik zelf niet kan maken en door anderen heb moeten laten doen. Het was voor mij zeer leerzaam en interessant om daarmee om te gaan. Ik ben van nature een behoorlijke controlefreak.”

Sjimmie Veenhuis realiseerde voor Noorderzon Festival interactieve lichtsculptuur Action>Reaction.

ATELIER

Toen de commissie uiteindelijk Veenhuis de opdracht gunde, zette hij de lijnen uit. “Op het moment dat ik de opdracht kreeg, ben ik meteen met elektrotechnicus Maarten Schootstra en softwareontwikkelaar Jos van Bakel om tafel gegaan om een nieuw prototype te ontwikkelen. Ik wilde zo snel mogelijk inzichtelijk krijgen hoe we het op grote schaal moesten aanpakken. Zodra ik in kaart had welke onderdelen we nodig hadden om het werk te realiseren, zijn we van start gegaan. De uitvoering van het technische gedeelte heeft zo’n twee maanden geduurd en soms zaten er wel zes man tegelijk in mijn atelier aan te werken. In de tussentijd heeft meubelmaker Bart van Duinen naar aanleiding van de maquette en werktekeningen het bouwwerk op maat gemaakt.”

GAAT ERGENS OVER

Hoewel Veenhuis exact weet wat het interactieve kunstwerk moet kunnen, is hij voorzichtiger als het gaat over publiek. Wat hoopt hij bij het publiek te bereiken? Wil hij festivalbezoekers aan het denken zetten? Leren spelen? “Ik heb geen verwachtingen van wat het met het publiek gaat doen, het werk kan in zijn vorm en context van alles betekenen. Ik heb er geen moeite mee als het wordt ervaren als een speelse attractie, dat is inherent aan het interactieve karakter van de opdracht en de omstandigheden op een festival. Maar voor mij persoonlijk gaat het wel echt ergens over. Het werk staat voor mij symbool voor onze toenemende on-demandcultuur waarin we altijd alles maar tot onze beschikking hebben zonder ons daar nog over te verwonderen. Voor mij is Action>Reaction een concrete en letterlijk tastbare reflectie op het heersende mechanisme dat alles wat we willen met één druk op de knop beschikbaar is.”

VERTROUWEN

Deze installatie is voor Veenhuis zijn eerste grote werk dat te zien is op een festival met 135.000 bezoekers. Daar is hij heel trots op en gelukkig mee, maar zijn motivatie gaat verder. “Ik ben heel dankbaar dat ik het vertrouwen heb gekregen om dit werk te realiseren. Het is een heel belangrijke kans om anderen en mezelf te laten zien dat ik een opdracht van deze orde aankan, dat is bijzonder motiverend. Het onderschrijft het belang van deze opdracht.”

Het CBK heeft een jarenlange traditie van kunstwerken voor startende Groninger kunstenaars op het Noorderzon Festival. Sinds 2001 realiseert het centrum deze kunstwerken, sinds een paar jaar samen met Platform GRAS. Het kunstwerk van Sjimmie Veenhuis vind je op het festivalterrein in het Noorderplantsoen bij ingang noord. Het werk is iedere dag t/m 27 augustus 2017 van 21.00 tot 22.30 uur te zien, te ervaren en te bedienen.

Stefan Nieuwenhuis

Jenne Hoekstra

Facebook
Google+
http://kunstenstad.nl/2017/08/16/noorderzon">
Twitter
YouTube
Pinterest
LinkedIn
MEER KUNST & STAD

Marthe krijgt bewijs van erkenning

Marthe van de Grift heeft het Hendrik de Vriesstipendium 2018 gewonnen in de categorie beeldende kunst. "Het was ergens superraar. Ik wilde er van tevoren niet te veel op hopen, dus toen mijn naam werd genoemd was ik echt overdonderd. Stond ik daar ineens, met een bos bloemen..."

LEES MEER >

Esme in haar nopjes met prijs

Esmé van den Boom heeft het Hendrik de Vries-stipendium 2018 in de categorie literatuur gewonnen. "Het klinkt misschien arrogant, maar ik heb al de hele tijd het gevoel dat ik met een heel goed plan rondloop, dus ik zou er hoe dan ook mee aan de slag gaan. Dat staat vast. Maar natuurlijk liever mét prijs."

LEES MEER >

Finale stripproject nadert

Vanaf 2012 ‘verstripten’ Groninger striptekenaars de ontwikkelingen rond de Grote Markt op verzoek van het CBK. In een Q&A blikten de makers terug op de stripestafette die de afgelopen zes jaar te zien was rond de bouwlocatie aan de Grote Markt...

LEES MEER >

Vrouwelijk naakt in de kunst

In het CBK vond een prikkelende paneldiscussie plaats over vrouwelijk naakt in de kunst. Aanleiding voor het gesprek was de #metoo-discussie van de afgelopen maanden. De vrouw in de kunst is een subject geworden, niet langer een object...

LEES MEER >

Stipendium wekt Wad Indianen tot leven

Koos Buist heeft het Hendrik de Vriesstipendium 2017 gewonnen in de categorie beeldende kunst. Hij won de prijs voor zijn fantasierijke plannen rond de imaginaire Wad Indianen. Op de vraag of Buist gelukkig is met de kansen die het stipendium hem biedt, reageert hij gedecideerd: "Absoluut. Het is een welkome en aangename verrassing..."

LEES MEER >
Meer Kunst & Stad